წერილი მკითხველს #3
სახელწოდებით “ადამიანებო!”
წერილების დასათაურება კარგი იდეაა, მაგრამ რატომღაც სათაურს ხშირად ავცდები და ხოლმე და არ დამძრახო, ეს ჩემი ფიქრების ბრალია.
ადამიანებო, იყავით აქტიურები და წარსულში დატოვეთ ის დრო და ცხოვრების სტილი, სადაც “ზემოდან” გკარნახობდნენ ცხოვრების ინერტულ წესს. ნუ მოგერიდებათ, თქვათ, რომ გიყვართ ან გძულთ რამე; არ გიდა ეს და გინდა ის. ნუ გექნებათ ძალით კომპლექსები. კომპლექსი ძალიან საინტერესო თემაა, თუმცა ჩემი ნაწერი არ ემგვანება სტატიას. ეს იქნება უფრო გულახდილი საუბარი.
კომპლექსი მრავალნაირია: ზოგი – სასაცილო, ზოგი _ სატირალი და ასე შემდეგ. მე პირადად კომპლექსი, როგორც ასეთი, არ მაქვს და თავისუფლად შემიძლია ვთქვა, რომ უკომპლექსო ადამიანი ვარ, მაგრამ უკომპლექსობას ზომიერების გრძნობა უნდა აკონტროლებდეს და კომპლექსებისგან თავისუფლება გახრწნილობას არ უნდა ემსგავსებოდეს.
ჩემს თანატოლებს ასეთი ფორმის თვითშეზღუდვები უფრო ნაკლებად ახასიათებს, ვიდრე – ათი წლით უფროს თაობას. აი, თქვენ და თქვენი თაობა ვერ გამოთქვამდით ჩვენს ასაკში თავისუფალ აზრებს ისე, როგორც შეგვიძლია ჩვენ. თაობების ცვლილებასთან ერთად იცვლება მსოფლმხედველობა, თვისებები, ფასეულობები და გამბედაობის გრძნობა მატულობს. ეს ნამდვილად ასეა.
კომლექსები თვითგამოხატვის, განსხვავებულობის, ორიგინალურობის და, რაც მე ყველაზე მეტად მაღიზიანებს, კომპლექსი სახელწოდებით “სხვები რას იფიქრებენ ან რას იტყვიან?” მართავენ თანამედროვე ახალგაზრდობას. კომპლექსებისა და სტერეოტიპების მსხვრევას მაქსიმალურად უწყობს ხელს ტელევიზია. ეს არის ყველაზე ძლიერი იარაღი, რაც ოდესმე უხმარიათ ამ სენის წინაღმრდეგ. ყველაზე ბანალური მაგალითი რომ მოგიყვანოთ, თქვენც მიხვდებით: რეალითი შოუ “ამტანი”. როგორი იყო საზოგადოების აზრი? “როგორ შეიძლება გამოიტანო სააშკარაოზე შენი ცხოვრება?” შემდეგ “ჯეო ბარი”. საზოგადოებას აღარ გაუჩნდა იგივე შეკითხვა, არამედ: “როგორ შეიძლება ასეთი კადრების ჩვენება?” ცოტა ხანში “ჯეო ბარის” კადრებსაც შეეჩვივნენ და მომავალში ხალხს სხვა რამ გააღიზიანებს. ის, რასაც ესა თუ ის უკომპლექსო ადამიანი სხვების დასანახად გააკეთებს ორჯერ-სამჯერ, კარგავს თავის მნიშვნელობას და ხალხი ჩვეულებრივად აღიქვამს, ზოგიერთი გამბედავი ადამიანი კი ამ კომპლექსებისგან თვითონაც თავისუფდება და ძველი სტერეოტიპები თვალსა და ხელს შუა ქრება.
ქართველი ხალხი ძალიან ჩაკეტილია თავის ნაჭუჭში და ჩვენი ყველაზე დიდი ჭირი ისაა, რომ ყველეფერ ახალს გავურბივართ და “შეჩვეული ჭირი გვირჩევნია შეუჩვეველს”. ესეც კომპლექსია. სიახლისგან გაქცევის კომლექსი. ამ ტემპებით “შორს ვერ გავფრინდებით”.
ბევრ ჩემს თანატოლს აქვს თავის ნიჭის გამჟღავნების კომლექსი. ბევრი ნიჭიერი პოეტი თუ მწერალი კარგავს შანსს იმის გამო, რომ სხვის აზრზეა დამოკიდებულიდა და, რაც დრო გადის, უფრო და უფრო უგვიან- დება თავის წარმოჩენა.
“ყოველ კაცს აქვს მთვარესავით გაუნათებელი მხარე, რომელსაც არავის აჩვენებს”[მარკ ტვენი]. ეს ესედაც უნდა იყოს, მაგრამ ქართველები ახალ მთვარეს უფრო გვანან, რომლის მხოლოდ ერთი მეასედია განათებული, დანარჩენი კი ყველასთვის დაფარულია და ხშირ შემთხვევაში თავის თავსაც კი არ აჩვენებს ხოლმე გაუნათებელ მხარეს. ასეთი გულჩათხრობილი და კარჩაკეტილი ცხოვრება არ არის სასურველი ისეთი ნიჭიერი ხალხისთვის, როგორიც ქართველია.
რა თქმა უნდა, კომპლექსებისგან განთავისუფლება და უსარგებლო სტერეოტიპების მსხვრევა, არ უნდა შეეხოს ტრადიციებს, რომელიც ქვეყნის კულტურისა და სულიერების საძირკველია.
არ ვიცი ჩემს “ნაუბარს” თუ შეისმენს ვინმე, მაგრამ თავს უფრო მშვიდად ვგრძნობ, რადგან ჩემი სათქმელი ვთქვი. გამგები გაიგებს, ზოგიერთი თავის თავსაც ამოიცნობს და იქნებ სცადოს კიდეც ამ უაზრო შებოჭილობისგან თავის გათავისუფლება… დატკბით ცხოვრებით და ისწავლეთ ყოველი დღიდან სარგებლის მიღება.
არ მიყვარს ჩემი კუთვნილი ნივთების გაჩუქება, ის, რაც ჩემს ცხოვრებასთანაა დაკავშირებული. იმიტომ, რომ ისინი მე მიცნობენ და მე ვიცნობ მათ. არ მინდა, ჩემი სულის ნაწილი ვინმეს ედოს მტვრიან თაროზე ან, უარეს შემთხვევაში, სადმე – უსარგებლო ნივთებით სავეს უჯრაში მიუჩინონ ადგილი…
ადამიანებო, მინდა, უამრავ რამეზე გესაუბროთ, მაგრამ თითქოს რასაც ვფიქრობ, იმას ვერ გადმოგცემთ. ძნელი ყოფილა შენში არსებულ თემებზე საუბარი. ხშირად მაჩვენება, რომ ეს მთელი ცხოვრება ჩემივე წარმოსახვის ნაწილია და რაღაც მომენტში გამომეღვიძება სულ სხვა სამყაროში. ის ზოგიერთი მოჩვენებითი ვითომ კეთილის მსურველი და მეგობარი, რომელმაც გული მატკინა, სიზმარს ჩაბარდებოდა და რეალურ ცხოვრებაში ნამდვილად კეთილის მსურველები და მეგობრები იქნებოდნენ, მაგრამ ასე არ ხდება… ვაი, რომ ნამდვილი სიყვარულიც არ არსებობს. ვეთანხმები, რომ სიყვარული ღმერთია და ასეთი რამეც მაქვს დაწერილი:”…და სიყვარულის ქვეყნად ღირსიც მხოლოდ ის არის, ვინაც ეს გრძნობა თვით უფალში აღმოაჩინა…” სიყვარული სწორედრომ ღმერთშია და ჩვენ ტყუილად ვეძებთ ამ გრძნობას საპირისპირო სქესში. შენ, რა თქმა უნდა, შემეწინააღმრდეგები, ღმერთმა ადამიანი ხომ თავის ხატად შექმნაო. დიახ, შექმნა, მაგრამ დიდი ხანია ხალხმა დაკარგა ეს მადლი და ღმერთს დაშორდა. ღმერთთან დაშორება კი სიყვარულის დაკარგვის პირდაპირპროპორციულია…
განმარტოება მავიწყებს იმ ყველა პრობლემას, რაც მამძიმებს. ღამით გრილ ამინდში ყველასგან განმარტოებით დავწვები მიწაზე და თავზე დაგნათის ვარსკვლავთა ფარა, ხან ართი შემოგცინებს, ხან – მეორე. შენ კი თითქოს ქვავდები, რაღაც მომენტში პაუზდები, აღარ გესმის გვერდით, სიახლოვეს მეგობრების ხმაური… ასეთ დროს ჩემში ორი ადამიანი ჩნდება და საუბრობენ სხვადასხვა თემებზე, ბჭობენ, კამთობენ და პრობლემების მოგვარებას მიადვილებენ. ყველაზე საინტერესო ის არის, რომ ეს ორი ადამიანი მუდმივად იცვლის ხოლმე იერს და ხან ვინ არიან, ხან – ვინ. მე კი მათ საუბარში არ ვერევი, უფრო სწორად – არ მრევენ. მიყვარს ჩემ ბიძაშვილთან საუბარი, რომელიც ჩემი ერთადერთი მესაიდუმლეა. ის არის მესამე ამ საინტერესო საუბარში… იფიქრებთ, მგონი, გიჟის ნაწერს ვკითხულობო, მაგრამ მერწმუნე, საინტერესოა, როცა უსმენ, სააკაშვილი და პუტინი, როგორ საუბრობენ ჩემზე და ჩემს პრობლემებზე და სახავენ მათი გადაჭრის გზებს… სახალისოა… თითქმის ასეთივე სახალისოა ჩემი სიზმრებიც, რომელიც ხშირ შემთხვევაში გარკვეულ დატვირთვას ატარებენ. ვხედავ ხოლმე ცნობილ ადამიანებს, რომლებთანაც სიზმარში ძალიან ახლო ურთიერთობა მაკავშირებს. ირაკლი ჩარკვიანმა რომ მეფე დაირქვა, იმ დღეებში უცნაური სიზმარი მეზმანა… ჩემი სკოლის წინ ღამით ვიდექით მე და მეფე. უცებ ცაზე მილიონობით კომეტამ “გადაიბრწყინვალა” და ირაკლიმ სიჩუმე დააღღვია… სახელი მკითხა… არ ვიცი, საიდან, მგრამ ხელში ორი უძვირფასესი ხმალი გაუჩნდა. ერთი, როგორც აღმოჩნდა, მას ეკუთვნოდა, მეორე კი, რომელიც პირველის ზუსტი ასლი იყო, მე გამომიწოდა და დამლოცა… ცოტა ხანში უნივარსიტეტში ჩავაბარე… არ მინდა, ვინმემ მეფის სიტყვებში მიგულისხმოს:”…ვიცი რა, ჩემი ამ ქვეყნიდან წასვლის შემდეგ ბევრი დეგენერატი გამოიდებს თავს და… ათასგვერ სისულელეს მოჩმახავენ და ეს მონაჩმახები ვიღაც მშვენიერ კეკელ-მაროებს შეიძლება აყიდონონ კიდეც…” უბრალოდ მე “მეფეს” პატივს მივაგებ და ჩემი სიტყვებით მადლობას ვუხდი, იმისათვის, რომ მან რაღაც თავისი ნაწილი მიწილადა, თუნდაც სიზმარში… ეს იყო ერთი წლით ადრე მის გარდაცვალებამდე…
ბოლო სიზმარში, გაგეცინებათ, მაგრამ ყოფილმა პრეზიდენტმა გარკვეული მისია დამაკისრა. ჯერჯერიბით ვერ ვხვდები, ეს რას უნდა ნიშნავდეს, მაგრამ მომავალში გაუხსნელი კარტები არ რჩება და ყოველივე დაფარული აშკარა ხდება. ჩემი მოვალი წარმატების მჯერა…
სათაური გამახსენდა… კვლავაც ავცდი, ადამიანებო!
პირველობისკენ სწრაფვა თითქმის ყოველ თავმოყვარე და ნორმალურ ადამიანს ახასიათებს, თუმცა ცოტაოდენი თუ ხმარობს ღონეს მის მისაღწევად. ბავშვობისდროინდელ საოჯახო ვიდეო მასალებში დავაკვირდი ჩემს თავს და შევამჩნიე, ყველგან პირველობას ვიჩმებ. ღმერთმა დამაჯილდოვა ლიდერობისა და ორგანიზებულობის ნიჭით და მეც ამას ჯერჯერობით მაქსიმალურად ვიყენებ. პირველობას, რა თქმა უნდა, პოპულარობა მოსდევს. ფენომენი, რომელიც ყოველი ადამიანისათვის სასურველია; ყურადღების ცენტრში ყოფნა და უცნაური ადრენალინი, რომელიც ნარკოტიკივით მიჩვევადია. ერთხელ თუ ახვედი ამ მწვერვალზე, უნდა ეცადო და იქვე დაბანაკდე… ბევრისთვის პოპულარობა დამღუპველი აღმოჩნდა, ბევრისთვის კი, პირიქით, მასწავლებელი და აღმზრდელი. ეს არის საკუთარი თავის სხვა კუთხით დანახვის სშუალება, კარგის გამოჩენის და ცუდის დათრგუნვის წამალი; პასუხისმგებლობის გრძნობის მატება რამდენჯერმე, რასაც მრავალმა ადამიანმა ვერ გაუძლო და პოპულარობის მწვერვალიდან პირდაპირ მართკუთხა ფორმის გათხრილ ორმოში გადაინაცვლა…
ადამიანებო, “როცა რაიმე მთელი არსებით გსურთ, მთელი სამყარო ხელს შეგიწყობთ თქვენი სურვილის ასრულებში,“ რადგან მთელი სამყარო თქვენ ხართ. კაცობრიობა შედგება ერთეული ადამიანებისაგან, რომლებიც თავის სურვილისამებრ მართავენ კაცობრიობას. ადამიანი თავისთავად პატარა სამყაროა. ღმერთმა ერთ ინდივიდში ჩატია მთელი სამყაროს იდუმალება და არსი, რომელსაც ჩვენ ჯეროვნად ვერ ვიყენაბთ… ხალხი პატარა ელექტრო სადგურებია, რომლებიც თავიანთი ცხოვრებიდან, ქცევიდან, ემოციიდან, საუბრიდან გამომდინარე გამოიმუშავებენ ანერგიას, რაც ასე საჭიროა ჩვენი ქვეყნებისა და მსოფლიოსთვის. ჩვენ არ უნდა დავემსგავსოთ ძველ და მუშაობისუუნარო ქარის წისქვილებს, რომლებიც ხალმა დაივიწყა და თვითონაც კი აღარ ახსოვთ, რატომ, რა მიზნით შექმნეს ვიღაცებმა ამქვეყნად. ჩვენ უნდა ვიყოთ მუდმივი მანქანები, რომლებიც არანაირ გარე მოვლენაზე არაა დამოკიდებული და მუდმივად მუშაობს, მუშაობს, მუშაობს. არ იფიქრო, რომ დიდი გამოცდილება მაქვს; მე უბრალოდ ერთი ახალგაზრდა ვერ, რომელსაც დიდი დრო გაუტარებია ამაზე ფიქრში და ახლა, როცა ამას ვწერ, მე თვითონაც ყველაფერს ხელთავიდან ვსწავლობ, ვითვისებ, ვისრუტავ და, როდესაც ეს ყველაფერი ჩემში არსებულ ცარიელ ადგილს პირამდე აავსებს, ვულკანივით ამოვხეთქავ, ატმოსფეროს ავხლეჩ და ფართობზე გავიშლები, რომ თავიდან დავიწყო მზადება მომავალი ამოფრქვევისთვის…
[04.04.2006]
